Wyszowate (do 1962 r. – Wiszowate, wcześniej spotyka się również zapis Wissowate)
województwo podlaskie, powiat moniecki, gmina Trzcianne
dawniej (po 1569 r.): województwo podlaskie, ziemia bielska
Wieś o rodowodzie XV-wiecznym;
wzmianka z 1529 r.: Wiszowaty de villa Wiszowate
Szkic historii wsi w I połowie XX wieku:
Mieczysław Kirejczyk, Wyszowate – mały fragment do wielkiej historii, 2006.
Tekst pierwotnie opublikowany na stronie parafii Trzcianne.
Kościół parafialny w Trzciannem, koło Moniek
historyczna parafia Wiszowatych herbu Pierzchała
Kościół istniał w Trzciannem przed rokiem 1496 o czym świadczy pochodzące z tego roku pismo wielkiego księcia litewskiego Aleksandra Jagiellończyka.
Początki parafii datuje się właśnie na rok 1496, kiedy przyszły król Polski Aleksander Jagiellończyk wyposaża kościół – odtąd parafialny – w 4 włóki ziemi, 2 łąki i młyn. Dokument nie określa granic parafii.
W 1613 roku przestaje istnieć pierwszy kościół w Trzciannem (butwieje drewniana konstrukcja). W 1614 r. nowy, drewniany kościół buduje proboszcz ks. Seweryn Jeżewski. Podczas najazdu Szwedów świątynia została ograbiona i zniszczona. Jej koniec przychodzi w roku 1746, kiedy uderzenie pioruna powoduje doszczętne spalenie kościoła i sąsiednich budynków. Kolejną świątynię wystawiono za kadencji ks. proboszcza Melchiora Cimskiego (1738-1776).
W 1846 r. pobudowano w sąsiedztwie dawnego kościoła drewnianego – obecnie istniejącą świątynię pw. śś. Piotra i Pawła. Ze starego kościółka przeniesiono ołtarze boczne.
Fot. Marcin M. Wiszowaty