{"id":81,"date":"2019-07-09T16:20:44","date_gmt":"2019-07-09T16:20:44","guid":{"rendered":"http:\/\/wiszowaty-historia.vizz.pl\/?p=81"},"modified":"2019-07-24T14:34:16","modified_gmt":"2019-07-24T14:34:16","slug":"arianie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/2019\/07\/09\/arianie\/","title":{"rendered":"WISZOWACI – ARIANIE"},"content":{"rendered":"

Andrzej Wiszowaty<\/strong> <\/span>
\n<\/em>(* 1608 Filip\u00f3w, \u00a0\u2020<\/strong> 1678 Amsterdam, Holandia)<\/span>
\nfilozof, pisarz, jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w ideowych „Braci polskich” – radykalnej wsp\u00f3lnoty religijnej,<\/span>
\nsyn Stanis\u0142awa i Agnieszki Socyn.<\/span>
\nwnuk Fausta Socyna, wydawca „Bibliotheca Fratrum Polonorum” – dorobku filozoficznego braci polskich<\/span>
\nbiografia na Wikipedii<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"
LUS\u0141AWICE, nagrobek Fausta Socyna i Stanis\u0142awa Wiszowatego. Ilustracja pochodzi z ksi\u0105\u017cki\u00a0Kaweckiej i A. Gryczowej „Aria\u0144skie oficyny wydawnicze Rodeckiego i Sternackiego. Dzieje i bibliografia”, Wroc\u0142aw 1974<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Benedykt Wiszowaty<\/span>
\n<\/strong>(przed 1597 – \u2020 1652, Rak\u00f3w)
\n<\/strong>Kaznodzieja aria\u0144ski, brat Stanis\u0142awa i Krzysztofa, stryj Andrzeja – filozofa. <\/span>
\nPrzyw\u00f3dca zboru aria\u0144skiego w Rakowie.<\/span>
\nO\u017ceni\u0142 si\u0119 z Aleksandr\u0105 z Sienie\u0144skich h. D\u0119bno, c\u00f3rk\u0105 Zbigniewa i Bogumi\u0142y z Moskorzewskich, <\/span>
\nwsp\u00f3\u0142dziedziczki Rakowa (II voto Stanis\u0142awow\u0105 \u0141oszowsk\u0105).<\/span><\/p>\n

Oto jego notka biograficzna z Encyklopedii Powszechnej Olgebranda:<\/span>
\n„Wiszowaty Benedykt — gorliwy aryjanin polski, szlachcic, kt\u00f3ry z pobo\u017cno\u015bci w Rakowie osiad\u0142 i bra\u0142 czynny udzia\u0142 w sprawach swego wyznania, pisa\u0142 dzie\u0142a, stawa\u0142 w obronie i odpiera\u0142 zarzuty czynione im przez przeciwnik\u00f3w. Gdy wydana by\u0142a broszura jednego z jezuit\u00f3w, w kt\u00f3rej autor szydzi z nabo\u017ce\u0144stwa i nauki aryjan\u00f3w z napisem: „Wiara i ofiara rakowska”, Wiszowaty natychmiast og\u0142osi\u0142 wierszem: „Obrona wiary i ofiary w Rakowie” 1625, w 4-e. W dzie\u0142ku tym poezyja jest licha, ale polszczyzna czysta i tre\u015b\u0107 ciekawa. Broni tu autor rodzin\u0119 Wiszowatych, dowodz\u0105c, \u017ce s\u0105 dawn\u0105 szlacht\u0105 polsk\u0105, \u017ce on chocia\u017c osiad\u0142y w Rakowie dla nabo\u017ce\u0144stwa tylko, prawa miejskiego nie przyj\u0105\u0142. Dalej zapiera si\u0119, \u017ce nie miewa\u0142 nigdy kaza\u0144 ani piastowa\u0142 \u017cadnego ko\u015bcielnego urz\u0119du i nie by\u0142 zborowym ministrem. Z akt jednak rakowskich od 1597 r. do 1638 r. id\u0105cych, pokazuje si\u0119, \u017ce by\u0142 prze\u0142o\u017conym i dyjakonem zboru rakowskiego, a opr\u00f3cz powy\u017cszego dzie\u0142ka, „Katechizm Rakowski”, wydany w r. 1606, pomno\u017cy\u0142 i obja\u015bni\u0142. Na koniec to jeszcze o nim wiadomo, \u017ce by\u0142 o\u017ceniony z wnuczk\u0105 Jak\u00f3ba Sieni\u0144skiego, za\u0142o\u017cyciela Rakowa, kt\u00f3ra zostawszy katoliczk\u0105 po \u015bmierci m\u0119\u017ca, wyniszczy\u0142a \u015blady aryjanizmu w odziedziczonym przez siebie Rakowie”.<\/span><\/em>
\nEncyklopedia Powszechna Olgebranda, <\/strong>tom 27, Warszawa 1867.<\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Benedykt Wiszowaty<\/span>
\n<\/strong>(ok. 1650 Prusy Ksi\u0105\u017c\u0119ce – po 1704 Kosinowo)
\n<\/strong>* teolog, pisarz, cz\u0142onek „Braci polskich”<\/span>
\n* syn Andrzeja i Aleksandry z Rupniowskich, m\u0105\u017c Katarzyny z Przypkowskich herbu Radwan. Ojciec Andrzeja juniora.<\/span>
\n* Autor aria\u0144skich dzie\u0142 teologicznych, razem z ojcem prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicz\u0105 w Amsterdamie. Po jego \u015bmierci – minister zbor\u00f3w w Kosinowie i Cluj (dzisiejsza Rumunia).<\/span>
\nbiografia<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Krzysztof z Wiszowat Wiszowaty<\/span>
\n* <\/strong>Arianin, brat Stanis\u0142awa i Krzysztofa, stryj Andrzeja – filozofa, m\u0105\u017c Ma\u0142gorzaty z Morsztyn\u00f3w c\u00f3rki Krzysztofa II Morsztyna z Raciborska – starosty filipowskiego i przewalskiego.<\/span>
\n* Autor dzie\u0142: „Obrona wiary i ofiary”, wydanego w Rakowie w 1625 r. w s\u0142ynnej drukarni Sebastiana Sternackiego oraz drukowanych odpowiedzi jezuicie ks. Cichowskiemu,<\/span>
\nw\u015br\u00f3d nich m.in.: „Ks. Cichovius, jezuita, dyab\u0142a zakl\u0119tego odkl\u0105\u0107 nie mo\u017ce”.<\/span>
\n* Po wydaniu przez Sejm uchwa\u0142y o wygnaniu arian, namawiany przez kanclerza Jana Wielopolskiego do konwersji <\/span>na katolicyzm i pozostania w kraju, jednak wyjecha\u0142 nie mog\u0105c opu\u015bci\u0107 przyjaci\u00f3\u0142. <\/span>
\nJego podpis widnieje pod „O\u015bwiadczeniem o niedoli wygnania” z 17 czerwca 1661 r.<\/span>
\n* Jego syn, Marcyan Wiszowaty zosta\u0142 nawr\u00f3cony na katolicyzm przez ks. Cichowskiego.<\/span>
\n\u00a0<\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Wiszowaty<\/span>
\n<\/strong>(… – \u2020<\/strong> 1643, Wrocimorowa)
\n<\/strong>* ojciec Andrzeja – filozofa, m\u0105\u017c Agnieszki z Socyn\u00f3w, jedynej c\u00f3rki (i dziecka) Fausta Sozzini, g\u0142\u00f3wnego tw\u00f3rcy ideologii antytrynitarskiej<\/span>
\n* arianin, „Litwin zacny”, „podlasianin”<\/span>
\n* mieszka\u0142 w Filipowie, dobrach Morsztyn\u00f3w, gdzie urodzi\u0142 mu si\u0119 syn, Andrzej<\/span>
\n* uchodz\u0105c przed prze\u015bladowaniami arian, osiad\u0142 w Lus\u0142awicach, <\/span>p\u00f3\u017aniej wzi\u0105\u0142 w dzier\u017caw\u0119 od Stradomskich wie\u015b Wrocimorowa (dzisiaj: Ro\u0107mirowa w gminie \u0141ososina Dolna)<\/span>
\n* w pobliskiej R\u0105bkowie za\u0142o\u017cy\u0142 tkalni\u0119 lnu,<\/span>
\n* We Wrocimorowie urz\u0105dzi\u0142 tajn\u0105 drukarni\u0119 ksi\u0105g aria\u0144skich.<\/span><\/p>\n

Pewnego dnia tkacz – Szymko Grzybek – pom\u00f3g\u0142 Stanis\u0142awowi wnie\u015b\u0107 skrzyni\u0119 z czcionkami do prasy drukarskiej. Przekonany, \u017ce to z\u0142oto zaplanowa\u0142 napa\u015b\u0107 na Wiszowatego. Kiedy po trzech latach Grzybek zosta\u0142 przy\u0142apany przez Stanis\u0142awa na regularnym podkradaniu lnu, obity i wygnany – poprzysi\u0105g\u0142 zemst\u0119. Nam\u00f3wi\u0142 okolicznych zb\u00f3jc\u00f3w na napad opowiadaj\u0105c, \u017ce – s\u0105dz\u0105c po wadze – Wiszowaty trzyma pod \u0142\u00f3\u017ckiem 20.000 z\u0142otych polskich. 13-osobowa banda pod wodz\u0105 Tymka Szymczuka napad\u0142a w nocy na dw\u00f3r we Wrocimorowie. Wiszowaty nie odkry\u0142 na czas podst\u0119pu i wpu\u015bci\u0142 go\u015bci. <\/span>
\nOdmawi\u0142 wydania skrzyni pe\u0142nej z\u0142ota, wi\u0119c zosta\u0142 poddany torturom. Przypalany \u017cywcem wkr\u00f3tce umar\u0142 od ran.<\/span>
\nZb\u00f3jcy odznale\u017ali rzekomy skarb – cie\u017ck\u0105 skrzyni\u0119 pe\u0142n\u0105… o\u0142owianych czcionek. Okradli dom i rozdzielili si\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 wr\u00f3ci\u0142a\u00a0<\/span>do kryj\u00f3wek w g\u00f3rach, cz\u0119\u015b\u0107 usz\u0142a na W\u0119gry. Akta s\u0105dowe w\u015br\u00f3d bandyt\u00f3w wymieniaj\u0105 ponadto nast\u0119puj\u0105ce osoby: <\/span>Piotr Stachur\u0119, Kwoczk\u0119, Nie\u015bcioraka, \u0141azarza Rostockiego, Malika Rostockiego (g\u0142\u00f3wny torturuj\u0105cy – w 1649 skazany na \u015bmier\u0107 przez po\u0107wiartowanie), Szymona Rostockiego, Jurko Motyla, Hrycia Motyla, Le\u015bk\u0119 Morysza.<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Andrzej Wiszowaty (* 1608 Filip\u00f3w, \u00a0\u2020 1678 Amsterdam, Holandia) filozof, pisarz, jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w ideowych „Braci polskich” – radykalnej wsp\u00f3lnoty religijnej, syn Stanis\u0142awa i Agnieszki Socyn. wnuk Fausta Socyna, wydawca „Bibliotheca Fratrum Polonorum” – dorobku filozoficznego braci polskich biografia na Wikipedii   Benedykt Wiszowaty (przed 1597 – \u2020 1652, Rak\u00f3w) Kaznodzieja aria\u0144ski, brat Stanis\u0142awa i…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":118,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=81"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":395,"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/81\/revisions\/395"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=81"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=81"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiszowaty-historia.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=81"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}