WISZOWACI-ŻOŁNIERZE, POWSTAŃCY

XVII wiek

 

Jakub Wiszowaty

„w Prusiech wojując przeciw Szwedom zginął”

 

Jan Wiszowaty

arianin, uczestnik zwycięskiej bitwy pod Beresteczkiem (28-30 czerwca 1651 r.),
w pułku jazdy (chorągwi husarskiej) Aleksandra Michała Lubomirskiego (koniuszego wielkiego koronnego)

 

Kazimierz Wiszowaty

W 1666 r. towarzysz chorągwi husarskiej chorążego koronnego Jana Sobieskiego

 

Krzysztof z Sumek Wiszowaty

arianin, uczestnik zwycięskiej bitwy pod Beresteczkiem (28-30 czerwca 1651 r.), w pułku jazdy (chorągwi husarskiej) Aleksandra Michała Lubomirskiego (koniuszego wielkiego koronnego).
W 1655 r. w Krakowie podpisał wraz z posłami szlacheckimi z województw: krakowskiego, sandomierskiego, kijowskiego, ruskiego, wołyńskiego, lubelskiego i bełskiego akt lojalności wobec Gustawa Adolfa, króla szwedzkiego.
[w rodzinie krąży legenda, że go za to ojciec rodzony wyklął i wydziedziczył, a pomimo szybkiego powrotu Krzysztofa na polską stronę — do śmierci nie wybaczył. A Krzysztof, który wielkie oddał usługi polskim wojskom walczącym ze Szwedami, jako były szwedzki stronnik – straszną od Szwedów karę za to poniósł. Jego zdrada została wykryta i Szwedzi kazali go żywcem ze skóry obedrzeć. Tyle legenda, nie wiadomo na ile prawdziwa]

Stanisław Wiszowaty

porucznik piechoty w wojsku koronnym

XVIII wiek

 

Kazimierz Wiszowaty

szlachcic z powiatu brańskiego, towarzysz chorągwi jazdy autoramentu narodowego, dostał się do niewoli i został w 1727 r. wykupiony przez księży trynitarzy za 1080 złotych.

 

NN. Wiszowaty

chorąży pancerny, wyznaczony przez szlachtę zebraną na sejmiku w Winnicy w 1736 r. na posła do wojewody i generała ziem kijowskich, hetmana wielkiego koronnego Józefa Potockiego

 

Franciszek Wiszowaty
(?-1800)

Uczestnik powstania kościuszkowskiego 1794 r. – generał major ziemi łomżyńskiej.
Wszedł w skład utworzonej rozkazem Tadeusza Kościuszki w kwietniu 1794 do osłony linii Narwi przed wojskami pruskimi Dywizji Nadnarwiańskiej dowodzonej przez gen. Jerzego Franciszka Grabowskiego h. Topór.
Uczestnik bitwy pod Piankami 1 listopada 1794 r. Po bitwie, w wyniku okrążenia, razem z gen. Grabowskim wzięty do niewoli pruskiej.
Generalny Landrat ostrołęcki.

NN. Wiszowaty

Powstaniec kościuszkowski 1794 r. – porucznik strzelców w korpusie generała-majora ziemi bielskiej Andrzeja Karwowskiego

 

XIX wiek

 

Antoni Wiszowaty

Powstaniec styczniowy 1863 r. , skazany za udział w powstaniu na konfiskatę majątku we wsi Bajki – 19 dziesięcin (ok. 27 ha)

Jakub Wiszowaty

Ułan w 6 Pułku Jazdy Armii Księstwa Warszawskiego. Odznaczony Srebrnym Orderem Krzyża Wojskowego Virtuti Militari.

Nikodem Wiszowaty

Powstaniec styczniowy 1863 r. , skazany za udział w powstaniu na konfiskatę majątku we wsi Bajki-Starowieś 12 dziesięcin (ok. 17,4 ha)

 

Wiktor Wiszowaty
(1837-1905)

Weteran powstania styczniowego 1863-64, ziemianin, pochowany na starych Powązkach w Warszawie

 

XX wiek

 

Alfons Wiszowaty
pseud. „Latawiec”

żołnierz (kapral) Armii Krajowej w oddziale nr 34 pp / OP 34 pod dowództwem por. AK/kpt. WiN Stefana Wyrzykowskiego „Zenona”. Oddział utworzony w grudniu 1943 r. stanowił dywersyjne zgrupowanie AK podporządkowane bezpośrednio Kierownictwu Dywersji („Kedyw”).
Alfons dosłużył się stopnia kaprala. Aktywny w okolicach Siedlec i Radzynia Podlaskiego. Aresztowany 20 stycznia 1945 r. przez UB i NKWD. Torturowany przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Siedlcach.
Brat Piotra Wiszowatego „Smyka” i Zygmunta Wiszowatego „Zapory”.

Antoni Wiszowaty
(1897-1946), pseud. „Korzeń”

Syn Pawła i Julii z Trzasków. Mąż Julii z Pisanków herbu Prus III. Ojciec 6 dzieci. Kapral rezerwy, felczer.
Na początku okupacji dołączył do organizacji podziemnej „Polska Niepodległa”. Po wkroczeniu na Białostocczyznę sowietów wstąpił do Armii Krajowej. Odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi z Mieczami przez Komendanta AK Okręg Białystok.
Awansowany na stopień plutonowego rezerwy przez Komendanta AK Okręg Białystok 24.VIII. 1945.
Zatrzymany 24 XI 1945 przez Zarząd Informacji Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego za przynależność do Armii Krajowej. Osadzony w areszcie.
Brutalnie torturowany – nikogo nie wydał. W wyniku śledztwa ustalono, że Wiszowaty prowadził działalność wymierzoną we władzę komunistyczną. Najpoważniejszy zarzut dotyczył spisku mającego na celu likwidację członka tzw. „Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej”. Wiszowaty spotkał się we wsi Pisanki z Aleksandrem Obuchowskim, żołnierzem AK, który na polecenie dowództwa wstąpił do komunistycznego Pułku Ochrony Rządu.
Razem z Wiszowatym opracowali plan zamachu na jednego z członków TRJN, prawdopodobnie Władysława Gomułkę. Wiszowaty i Obuchowski zostali skazani na karę śmierci wyrokiem Wojskowego Sądu Korpusu Bezpieczeństwa Wojskowego z dnia 15 stycznia 1946 r. Przewodniczący Krajowej Rady Narodowej B. Bierut odmówił ułaskawienia. Wyrok wykonał pluton egzekucyjny dnia 23 lutego 1946 r. o godz. 8 rano, w nieznanym miejscu, w okolicach Warszawy. Miejsce pochówku pozostaje nieznane do dzisiaj.

Antoni Wiszowaty „Korzeń” z żoną i dziećmi.

 

Eugeniusz Wiszowaty
(1922 – 2011), pseud. „Skiba”

Kapitan. Od 1942 r. żołnierz Armii Krajowej w Rajgrodzie (obwód Grajewo). W roku 1944 uczestnik walk partyzanckich w zgrupowaniu „Groma”. Wieloletni aktywny działacz, a od 2008 r. wiceprezes Zarządu Głównego Światowego Związku Żołnierz Armii Krajowej. Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Armii Krajowej.

 

Piotr Wiszowaty
pseud. „Smyk”

żołnierz (szeregowy) Armii Krajowej w oddziale nr 34 pp / OP 34, pod dowództwem por. AK/kpt. WiN Stefana Wyrzykowskiego „Zenona”. Brat Alfonsa „Latawca” i Zygmunta „Zapory”

 

Ryszard Wiszowaty
(1897 – 1971)

Rotmistrz 10 Pułku Ułanów Litewskich, kawaler (dwukrotny) Krzyża Walecznych, uczestnik I wojny światowej, wojny polsko-bolszewickiej, II wojny światowej, żołnierz Armii Krajowej
=> szczegółowy biogram

 

Saturnin Wiszowaty
pseud. „Czarny”, „Cwany”

żołnierz grupy Edwarda Łepkowskiego pseud. „Bogdan”.
28 XI 1951 r. aresztowany przez KBW we wsi Wiszowate, pow. Kolno.
17 VI 1952 r. skazany na dożywotnie pozbawienie wolności za zbrojną działalność niepodległościową.

 

Stanisław Skarbek-Wiszowaty
(… – 1944)

Nadleśniczy w dobrach Maurycego hr. Zamoyskiego (Włodawa). Powstaniec warszawski 1944.

 

Wenanty Marian Wiszowaty
(1918-1967)

Urodzony 17 września 1918 r. w Perzanowie. Wywodził się z Wiszowatych de Rawy-Stasie, którzy przybyli na ziemie różańską spod Tykocina, a więc to podlascy Wiszowaci herbu Pirzchała. Syn Stanisława i Marianny Rzeźnickiej (1896-1992).
Wenanty nazywany przez przyjaciół „Wenkiem”, ożenił się z Barbarą. Oboje działali w konspiracji. Wenanty w stopniu podporucznika był Komendantem Narodowych Sił Zbrojnych (NSZ) powiatu Maków Mazowiecki. W 1945 r. razem z żoną udało mu się zbiec do brytyjskiej strefy okupacyjnej Niemiec, gdzie na świat przyszedł syn pary – Leszek. W 1947 r. Wenanty wyemigrował do Kanady, gdzie po roku dołączyła do niego żona z synkiem. Osiedli w prowincji Winnipeg, gdzie na świat przyszła ich córka Elżbieta (Elisabeth). Oboje do śmierci aktywni społecznie i zaangażowani w działalność Polonii kanadyjskiej. Wenanty z żoną kupili i prowadzili sklep w Deerhorn w prowincji Manitoba. Oboje pochowani w Kanadzie.

 

 

Władysław Wiszowaty
(1920-1953), pseud. Kruk”

Od listopada 1945 r. był szeregowym członkiem cywilno-wojskowej organizacji konspiracyjnej „Wolność i Niezawisłość” (WiN). Działał na terenie powiatu białostockiego. Aresztowany 3 stycznia 1946 r. Dnia 13 kwietnia 1946 r. skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku za nielegalne posiadanie broni i 40 sztuk amunicji (od września 1944 r.), za przynależność do nielegalnej organizacji niepodległościowej i używanie pseudonimu – na 6 lat więzienia i utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na 3 lata.
Karę odbywał początkowo w więzieniu w Białymstoku, a w okresie 21 maja 1946 r. – 2  lipca 1947 r., w Centralnym Więzieniu we Wronkach. Na mocy ustawy o amnestii, postanowieniem Wojskowego Sądu Rejonowego w Białymstoku z 28  kwietnia 1947 r. karę pozbawienia wolności złagodzono do 1 roku i 6 miesięcy więzienia, pozostawiając w mocy orzeczoną karę utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na 3 lata. Zwolniony z więzienia 02.07.1947. Zmarł w 1953 r. w wieku 33 lat.

 

Zygmunt Wiszowaty
pseud. „Zapora”

żołnierz (szeregowy) Armii Krajowej w oddziale nr 34 pp / OP 34, pod dowództwem por. AK/kpt. WiN Stefana Wyrzykowskiego „Zenona”. Brat Alfonsa „Latawca”.