HERBY WISZOWATYCH

Wiszowaci „podlascy” pieczętują się herbem Pirzchała.

O ile pierwsza znana wzmianka źródłowa o Wiszowatych podlaskich pochodzi z połowy XV wieku:

1445 r., in Actis terrestribus Łomzensibus, Stanislaus, Joannes, Mroceslaus sive Mroczek et Mroslaus
de Wiszowate, ad rippam Nieciecza robora et arbora statuere submittunt.

to już sama informacja o konkretnym herbie tych Wiszowatych — pochodzi dopiero z XVI wieku, a dokładnie z czasów, gdy kilku Wiszowatych podpieczętowało spisy poborowe sygnetem przyjacielskim (niejakiego Gierałta) z Rochem. Kilku, w tym najbogatszy Abraham de Szumki Wiszowaty, odcisnęło pieczęć z Rochem — nie wskazano czy swoją, czy „przyjacielską”.

Czy wiedzieli co robią (że Roch/Pirzchała to ich herb), czy był to przypadek (i stali się w ten sposób Pirzchalitami)? Dość rzec, że w XVII w. świadomość pieczętowania się przez Wiszowatych — Rochem była już utrwalona i oczywista, czego dowodzi następująca ciekawa wzmianka:

W dziele Szczęsnego Morawskiego opublikowanym we Lwowie w 1906 r. odnajdujemy ciekawą wskazówkę. Autor opisuje spór pomiędzy ariańskim kaznodzieją, Krzysztofem Wiszowatym, stryjem filozofa Andrzeja (1608-1668) a jezuitą, ks. Cichowskim. Obaj adwersarze prowadzili publiczny spór za pomocą drukowanych traktatów. Kolejna z ksiąg autorstwa ks. Cichowskiego:  „przypisana Krzysztofowi Wiszowatemu z Wiszowat, arjaninowi, do którego [ks. Cichowski] przemawia słowy: «Stawiam przed oczy WMPana i Dobrodzieja obiecany w Sandomierzu na „Djabła zaklętego” respons». Dalej idzie grzecznostka do herbowej lilii i życzenie: «żeby sam, do ogrodu Chrystusowego przeniesion, liliami zakwitał»”. Byłby to więc niezbity, XVII-wieczny dowód na używanie przez podlaskich Wiszowatych, w tym słynnego filozofa Andrzeja, herbu Roch/Pirzchała.

Wiszowaci „mazowieccy” — używają herbu Awdaniec.

Pierwsza, zachowana, źródłowa informacja o herbie Awdaniec (Abdank) jako herbie Wiszowatych z Mazowsza pochodzi z końca XV wieku i zachowała się w księgach ziemskich kolneńskich, za sprawą księcia Konrada Mazowieckiego.

1496 r., in Actis terrestribus Colnensibus: Nomine serenissimi Conradi Ducis Masoviae, inter omnes de Wiszowate haeredes ex armis Awdancze, positum vadium.